Nederlandse influenza onderzoeker onder vuur na mogelijk riskant experiment met dodelijk virus

[Gert van der Hoek]

Onnodige ophef over vogelgriepvirus

10 februari 2012

‘Amerikaanse terreurbestrijders begrijpen influenzaonderzoek niet’


Amerikaanse terreurbestrijders hebben geadviseerd om een onderzoek van prof. Ron Fouchier naar een gevaarlijk vogelgriepvirus deels geheim te houden. Hierdoor dreigt het grieponderzoek nu te worden beperkt. Erg onverstandig, zegt Fouchier, en ook onnodig.



‘Als een viroloog een wapen zou willen maken, zou hij dit virus niet gebruiken.’ Prof. Ron Fouchier van het Erasmus MC windt er geen doekjes om. Hij ziet het risico niet dat de Amerikaanse National Science Advisory Board for Biosecurity (NSABB) wel ziet in een onderzoeksartikel dat hij wilde publiceren. Daarin beschrijft hij hoe het lukte om een vogelgriepvirus via de lucht overdraagbaar te maken bij fretten. De NSABB kreeg de vraag voorgelegd of de risico’s van publicatie groter zijn dan het nut, en de organisatie antwoordde positief. Fouchier: ‘Mijn antwoord is nee. De risico’s zijn nihil en het nut lijkt me vrij duidelijk.’

De NSABB publiceerde vorige week een toelichting op haar advies om de onderzoeken van Fouchier en Yoshihiro Kawaoka van de universiteit van Wisconsin-Madison niet geheel openbaar te maken. De studies hadden vergelijkbare resultaten en werden respectievelijk aan Science en Nature aangeboden. In de toelichting stelt de NSABB dat met de details van de studie ‘iemand het werk binnen korte tijd zou kunnen repliceren’. Fouchier is het daar niet mee eens. ‘Een terrorist kan dit niet maken; daar heb je specialisten voor nodig en speciale faciliteiten. Je kunt zoiets niet zomaar in je garage doen. Schurkenstaten met een biologisch wapenprogramma en virologen in dienst kunnen deze proeven wel doen, maar kunnen dat ook zonder dat ze ons manuscript lezen. Wat we daarin doen, is al in de jaren dertig beschreven.’

Samenvatting

Prof. Ron Fouchier heeft aangetoond dat een vogelgriepvirus zich zo kan ontwikkelen dat het overdraagbaar is tussen zoogdieren.

Van de Amerikaanse terreurbestrijdingscommissie NSABB mag de studie niet
helemaal worden gepubliceerd.

De ophef heeft in de VS tot plannen geleid om influenzaonderzoek te beperken.

Dat onderzoek is echter essentieel om de impact van een eventuele pandemie te verkleinen.

Lees verder: Medisch Contact

[Gert van der Hoek]

WHO buigt zich over grieponderzoek Erasmus

Laatste update: 10 februari 2012

GENEVE - De Wereldgezondheidsorganisatie WHO zal woensdag en donderdag overleggen over het controversiële onderzoek waarbij het vogelgriepvirus zo werd bewerkt dat het kan overspringen van mens op mens.

Tijdens het overleg moet worden besloten of de wetenschappers van het Erasmus MC in Rotterdam en hun Amerikaanse collega's de resultaten van hun onderzoek mogen publiceren.

De Verenigde Staten maakten daar eerder bezwaar tegen. Zij vrezen dat details over het gemuteerde H5N1-virus door terroristen kunnen worden gebruikt.

De onderzoekers besloten hun werk 60 dagen stil te leggen, zodat binnen de wetenschappelijke wereld overeenstemming kan worden bereikt over welke feiten wanneer naar buiten mogen worden gebracht.

Zeldzaam
Aan het overleg zullen volgens de WHO 22 mensen deelnemen: twee teams van onderzoekers, afgezanten van de wetenschappelijke tijdschriften Science en Nature en afgevaardigden van het netwerk van grieplaboratoria.

H5N1-infecties bij mensen zijn zeldzaam, maar bijzonder gevaarlijk. Meer dan de helft van de besmette personen overlijdt eraan. Tot nu toe waren er 350 sterfgevallen. Als er een variant vrijkomt die van mens op mens overspringt, vrezen wetenschappers voor een wereldwijde epidemie zoals de Spaanse griep, die in 1918/19 zo'n 50 miljoen mensenlevens eiste.

Nu.nl

[Gert van der Hoek]

Onderzoek H5N1 blijft geheim


vrijdag 17 feb 2012

Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink

Wetenschappers bij de Wereld Gezondheidsorganisatie WHO zijn er niet geslaagd een besluit te nemen over de publicatie van twee omstreden studies naar het vogelgriepvirus H5N1.

De vraag blijft of de onderzoeksgegevens in de wetenschappelijke tijdschriften Science en Nature mogen worden gepubliceerd.

De experts hebben besloten de besluitvorming voor zich uit te schuiven. Eerst is er meer onderzoek nodig naar wat er al publiekelijk bekend is over het onderzoek. Op wetenschappelijke congressen zijn al enkele presentaties gegeven over het onderzoek, dus sommige details zijn al openbaar gemaakt.

Bioterroristen
De Amerikaanse National Security Advisory Board for Biotechnology (NSABB) adviseerde Science en Nature eind vorig jaar om de onderzoeksresultaten niet te publiceren. Veiligheidsautoriteiten in de Verenigde Staten zijn bang dat na publicatie de onderzoeksresultaten in handen van bioterroristen komen.

De betrokken wetenschappers hebben vervolgens een vrijwillige onderzoekspauze afgekondigdom tijd te nemen voor wetenschappelijk debat.

De WHO had gisteren en vandaag een bijeenkomst in Genève georganiseerd waaraan 22 griepexperts, vertegenwoordigers van de betrokken tijdschriften en van internationale gezondheidsorganisaties deelnamen.

Aanname
Een onderzoeksgroep van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam en een Amerikaanse groep hebben aangetoond dat het vogelgriepvirus H5N1 na een handvol mutaties van de ene fret overdraagbaar is op de andere fret.

Fretten worden vaak gebruikt in grieponderzoek, omdat ze meestal net als mensen reageren op griep. De onderzoekers nemen aan dat het gemuteerde virus ook overdraagbaar is van mens op mens.

In het verleden bleek frettenonderzoek vaak goed bruikbaar, maar in het geval van de Mexicaanse griep niet. Fretten stierven massaal aan de Mexicaanse griep, mensen hadden er betrekkelijk weinig last van.

Vaccin
Het vogelgriepvirus dat in de natuur voorkomt, gaat van dier op mens bij intensieve contacten. Er zijn maar enkele geïsoleerde gevallen bekend dat mensen het op elkaar overgedragen hebben. Van de mensen die tot nu toe het vogelgriepvirus hebben opgelopen, is ruim de helft eraan overleden.

De onderzoeksgroepen van Ron Fouchier in Rotterdam en Yoshihiro Kawaoka van de universiteit van Wisconsin zijn ervan overtuigd dat het H5N1-virus in de natuur zou kunnen veranderen in een virus dat gemakkelijk van mens op mens overgaat.

Door het nu in het lab te doen, kan er vervolgens gewerkt gaan worden aan de ontwikkeling van een vaccin dat effectief kan zijn tegen het op deze wijze gemuteerde virus. Daarvoor is publicatie van het onderzoek onmisbaar, vinden ze.

NOS.nl

[Gert van der Hoek]

Wetenschap steunt vogelgrieponderzoek

Internationale topwetenschappers hebben op een bijeenkomst van de WHO in Genève hun steun uitgesproken voor het onderzoek naar het vogelgriepvirus H5N1 van onder meer het Erasmus MC.

Uitbraak
Rotterdamse virologen hebben het virus zodanig gewijzigd dat het gemakkelijk kan worden overgedragen. Doel hiervan was te anticiperen op een mogelijke uitbraak. Dit onderzoek moet worden voortgezet vanwege het grote belang voor de volksgezondheid, stellen de deskundigen. De resultaten dienen ook volledig gepubliceerd te worden.

Zorgen
De Wereldgezondheidsorganisatie erkent in een verklaring dat er legitieme zorgen bestaan over de research. Zo is vanuit de VS gewezen op het de kans dat terroristen de kennis misbruiken.

Ontsnappen
Ook de mogelijkheid dat het gemanipuleerde virus ontsnapt uit het laboratorium doet stof opwaaien. De WHO verklaart dat voor dit soort risico's al goede veiligheidsmaatregelen bestaan.

Besmettelijk
Ruim twintig experts hebben 17 februari in Zwitserland hun steun uitgesproken voor het onderzoek. De deskundigen wijzen erop dat 60% van de mensen die besmet raakt met H5N1 hieraan sterft. Dat rechtvaardigt het onderzoek en maakt een goede communicatie met de bevolking noodzakelijk, zeggen ze.

Sterke steun
"Het Erasmus MC heeft een sterke steun gekregen voor het nut en de noodzaak van dit onderzoek", reageert viroloog prof. Ron Fouchier. "Het werk mag doorgaan, met urgentie. Wetenschappers en vakbladen als Science en Nature oordeelden in meerderheid dat de resultaten volledig moeten worden gepubliceerd."

Datum publicatie
De details van het onderzoek worden waarschijnlijk al binnen enkele maanden gepubliceerd, schreef de New York Times. Prof. Fouchier: "Er kan nog veel gebeuren. Een exact verloop van gebeurtenissen, en dus ook een datum van publicatie, is onmogelijk te voorspellen”.


gepubliceerd: 21 februari

Erasmus MC

[Gert van der Hoek]

Beetje erg woeste kop boven het artikel.

Op zich een terechte vraag: is het lab waar het virus wordt bewaard echt veilig? Van veel gebouwen wordt gedacht dat ze veilig zijn, maar de werkelijkheid is nogal eens anders.

We horen het graag - onderbouwd - van het Erasmus MC.


'Dodelijk monstervirus niet veilig in Rotterdam'

Het laboratorium in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam waar een zeer dodelijke variant van het vogelgriepvirus is opgeslagen, is niet veilig. 'Vanuit veiligheidsoverwegingen gezien is het absoluut weerzinwekkend te noemen dat een gemuteerd virus in een dergelijke omgeving wordt gebruikt en bewaard', aldus Ruud Peek, leverancier van onderdelen voor extreem beveiligde laboratoria in De Telegraaf.

via AD.nl

[Gert van der Hoek]

Tweede Kamer in debat over vogelgrieponderzoek Erasmus MC

29-02-2012 |

De Tweede Kamer gaat zich buigen over het onderzoek naar vogelgriep door het Erasmus MC in Rotterdam. Volgens de VS kan het onderzoek misbruikt worden door terroristen.

Kamerlid Henk Jan Ormel van het CDA deelt de angst voor een ,,vuile bom'' en roept de onderzoekers op om nog niets te publiceren voordat het debat is gevoerd. Ormel ziet het instellen van een speciale toetsingscommissie, zoals bij nucleair onderzoek, en het verspreiden in kleine kring van dit soort onderzoek als mogelijke oplossingen.

RTV Rijnmond

[Gert van der Hoek]

ECDC pleit voor publicatie van het omstreden vogelgriep onderzoek

29 februari 2012

Vandaag publiceerde het ECDC (= Europese equivalent van het RIVM) een "risk-assesment", naar aanleiding van het omstreden vogelgriep onderzoek van Fouchier en Kawaoka.

Het valt natuurlijk niet mee om risico's vast te stellen op basis van niet gepuliceerd onderzoek. Toch staan er - zoals gebruikelijk - interessante en verstandige dingen in het stuk.

Zo pleit men voor volledige publicatie van de onderzoeken. Tevens benadrukt het ECDC het belang uitwisseling van kennis omtrent H5N1 vogelgriep en van een serieuze voorbereiding op een mogelijke pandemie.

ECDC indicates that it would advocate open publication of the findings and emphasises the importance of sustaining and enacting the pandemic influenza preparedness framework with its underpinning global virological surveillance and sharing of information and benefits in order to enhance global health security.

It is ECDC’s intention to support the European Commission and Member States, to monitor these developments closely and with its stakeholders and collaborators to revisit its risk assessment for A(H5N1) viruses as the research findings emerge.

Volledige document: ECDC

thanks to Sharon Sanders

[Gert van der Hoek]

Omstreden vogelgriep onderzoek: de verwarring neemt toe .

Het debat over de omstreden vogelgriep onderzoeken van Fouchier en Kawaoka gaat nog steeds stevig door.

Met name Fouchier speelt een opvallende rol, hij lijkt eerdere uitspraken te relativeren. Kawaoka houdt zich zo stil mogelijk.

De verwarring neemt toe. Steeds meer vragen en minder antwoorden.

Laurie Garret, topjournaliste, zet de ontwikkelingen haarfijn op een rij in een recent blog. Ook plaatst ze deze discussie in een breder verband, wijst onder meer op ontwikkelingen in de synthetische biologie.

Ga er maar even voor zitten, zeer de moeite waard:

Much Ado About What? The H5N1 Story Gets Murkier Every Day

Let’s all take a deep breath, shall we?

LaurieGarret.com


.

[Gert van der Hoek]

Do 8 mrt 2012

Amerikaanse inspectie om vogelgrieponderzoek

(Novum) - Amerikaanse autoriteiten hebben deze week een inspectie uitgevoerd in het Erasmus MC in Rotterdam. Aanleiding is het omstreden vogelgrieponderzoek dat daar werd uitgevoerd. Het Erasmus MC voldeed aan alle eisen op het gebied van 'biosafety' en 'biosecurity', zei minster van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (VVD) donderdag in de Kamer.

Het onderzoek in Rotterdam werd gedaan in opdracht van een Amerikaans instituut. Daar hoort bij dat het laboratorium ook voldoet aan de 'buitengewoon strenge wettelijke eisen', zei Opstelten. Het was de tweede keer dat het Erasmus MC werd gecontroleerd door de Amerikanen. Het ziekenhuis en de omgeving zijn veilig. "De terroristische dreiging is laag en de beveiliging is adequaat", aldus de bewindsman.

Nieuws.nl

[Gert van der Hoek]

Bleker: vergunning grieponderzoek

vrijdag 9 mrt 2012, 23:20

Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink

Staatssecretaris Bleker onderzoekt of hij kan voorkomen dat een Nederlands onderzoek naar de gevaarlijke variant van het griepvirus wordt gepubliceerd. Hij wil dat de onderzoekers een exportvergunning aanvragen voor publicatie ervan in een internationaal wetenschappelijk tijdschrift.

De staatssecretaris is bang dat de informatie kan worden gebruikt voor een biologisch wapen.

Volgens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is het juist van belang dat wetenschappers in de hele wereld kennis kunnen nemen van de studie.

Meer: NOS.nl

[Gert van der Hoek]

Ab Osterhaus: waarom ons vogelgriep onderzoek gepubliceerd moet worden

Ab Osterhaus legt nog eens uit in de Engelse krant The Guardian waarom het omstreden vogelgriep onderzoek gepubliceerd zou moeten worden.

Why all our bird flu research should be published

Our experiments have sparked concerns about bio-terrorism. But fear must never stop research

Ab Osterhaus

guardian.co.uk, Wednesday 28 March 2012

thanks to Crawford Kilian

[Gert van der Hoek]

Omstreden vogelgriep studies worden geheel gepubliceerd

30 maart 2012

De omstreden vogelgriep studies van de Nederlander Fouchier en de Japanner Kawaoko mogen worden gepubliceerd. In een aangepaste versie.

Dat werd vandaag bekend gemaakt door de NSABB , een Amerikaanse overheidsorganisatie die (bio)terrorisme wil tegengaan.

In de afgelopen maanden is de discussie hoog opgelopen. Maar de gemoederen zijn nu gekalmeerd blijkbaar.

Federal Board OKs Bird Flu Studies

By Maggie Fox

Updated: March 30, 2012


A federal advisory committee that has been debating whether to try to limit publication of two controversial bird flu studies said late on Friday they could safely move forward and wouldn't provide fodder for would-be bioterrorists.

The National Science Advisory Board for Biosecurity had asked researchers in December to hold up two studies that involved tinkering with the H5N1 bird flu virus to try and make it more easily transmitted. The two research teams, one led by Dr. Ron Fouchier of Erasmus Medical Center in the Netherlands and the other by Dr. Yoshihiro Kawaoka of the University of Wisconsin, had agreed to suspend the studies temporarily while the scientific community and governments took a closer look.

The NSABB, which advises the Health and Human Services Department, said the decision was too big for the scientific community to make on its own, comparing it to the 1940s Manhattan Project.

In February, the World Health Organization held a special meeting on the issue.

The scientists, both of whom got funding from the National Institutes of Health, are not bound by the NSABB’s request. But the panel said they provided information that alleviated concerns about the safety of the work. “The Board was asked to consider the revised manuscripts from [Fouchier and Kawaoka] and to recommend whether the information they contain should be communicated and, if so, to what extent,” the board said in a statement.

“After careful deliberation, the NSABB unanimously recommended that this revised Kawaoka manuscript should be communicated in full. The NSABB also recommended, in a 12-to-6 decision, the communication of the data, methods, and conclusions presented in this revised Fouchier manuscript.”

Meer: http://www.nationaljournal.com/tech/...udies-20120330

[Gert van der Hoek]

Vogelgriep studies: de discussie gaat door

Na de toestemming om een afgezwakte versie van de omstreden onderzoeken te publiceren is de discussie niet gestopt.

De moeite waard om te volgen, o.a. commentaar van Kawaoka, die zich tot voor kort nogal stil hield.

Deliberating Over Danger

The creation of H5N1 bird flu strains that are transmissible between mammals has thrown the scientific community into a heated debate about whether such research should be allowed and how it should be regulated.

April 1, 2012

The Scientist


QUESTION 1: To Research or Not to Research?

QUESTION 2: To Publish or Not to Publish?

QUESTION 3: How to Regulate?

thanks to Mike Coston

[Gert van der Hoek]

Vogelgriep studie: Nederlandse overheid snoert Fouchier de mond

In London werd gisteren een toelichting gegeven op de omstreden vogelgriep studies van Kawaoka en Fouchier. Het Amerikaanse advieslichaam NSABB had na hevige discussies de studies vrijgegeven.

Kawaoka was in staat om vrijuit te spreken. Fouchier kon echter weinig details geven.

De Nederlandse overheid doet namelijk moeilijk onder het mom van het ontbreken van een exportvergunning.

Free to Speak, Kawaoka Reveals Flu Details While Fouchier Stays Mum

by Martin Enserink on 3 April 2012

LONDON— Influenza virologist Yoshihiro Kawaoka finally told a captive audience here the key details of the study that helped trigger an exhaustive review by a U.S. biosecurity panel as well as one of the most intense bioethical debates in years. Speaking at a 2-day meeting at the Royal Society, Kawaoka revealed the four mutations that made a reassortant flu virus more transmissible among ferrets through tiny droplets—a finding that had triggered worries that it could cause an influenza pandemic.

By contrast, Ron Fouchier of the Erasmus Medical Center in Rotterdam, the Netherlands—the main author of the other flu study reviewed by the U.S. National Science Advisory Board for Biosecurity (NSABB)—was forced to stick to a skeletal talk that contained few details about his own work, as he has been doing since he first presented the study at a meeting in Malta in September. The Dutch government is currently holding up the release of Fouchier's study because it believes it might violate export-control rules.

Fouchier doesn't believe the authorities have a case and says he would be "happy to go to court" over the issue, if it weren't for the fact that breaking his silence would also put co-authors and officials at Erasmus MC in legal jeopardy.

ScienceInsider

[Gert van der Hoek]

Over 3 weken meer nieuws over studie van Fouchier

A panel from the Dutch government that is similar to the NSABB meets on Apr 23 and 24 to address the export restriction

CIDRAP

[Gert van der Hoek]

Adviescommissie in VS pleit voor schrappen in vogelgriep studie Fouchier

16 april 2012

De adviescommissie NSABB in de Verenigde Staten pleit alsnog voor het niet volledig publiceren van de omstreden studie van de Nederlander Ron Fouchier, verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Met name het gedeelte waarin wordt uitgelegd hoe bepaalde mutaties bij het H5N1 virus tot stand gekomen zijn, zou geschrapt moeten worden in de publicatie van de studie.

Helen Branswell zet in onderstaand artikel één en ander nog eens op een rij.

"Importantly, the Board also noted that additional information that would enable the construction of an H5N1 virus that is both highly pathogenic and transmissible between mammals through the air should not be included in the manuscript," it stated.

Read it on Global News: Global Montreal | U.S. security advisers urge limits for data included in Dutch bird flu study

[Gert van der Hoek]

Vogelgriep onderzoeker wil publicatie onderzoek doorzetten - riskeert 6 jaar gevangenisstraf

17 april 2012

Vogelgriep onderzoeker Ron Fouchier van de Erasmus Universiteit wil de publicatie van zijn onderzoek doorzetten, desnoods zonder exportvergunning. Hij riskeert daarbij een gevangenisstraf van 6 jaar.

De Nederlandse overheid is van mening dat een vergunning noodzakelijk is, i.v.m. mogelijk misbruik door terroristen van de onderzoeksgegevens.

Volgende week komt een Nederlandse adviescommissie bijeen om de exportvergunning te bespreken.

Mutant-flu researcher plans to publish even without permission

Virologist plans to defy Dutch government over export permit requirement for avian flu paper.

Declan Butler

17 April 2012

Dutch authorities say work on an avian flu virus that is transmissible between mammals cannot be published without an export permit.

Ron Fouchier, a researcher at the Erasmus Medical Center in Rotterdam, the Netherlands, whose work on H5N1 avian flu virus has been at the centre of controversy, says that he is prepared to defy government demands and submit the work to Science without seeking the export permit that the Dutch government says is required.

A government official says that such an action could incur penalties including up to six years' imprisonment.


Meer: Nature

[Gert van der Hoek]

Het kabinet heeft nog geen besluit genomen over het verlenen van een exportvergunning. Dat zal plaatsvinden ná deze bijeenkomst van a.s. maandag.


Description International Expert Meeting H5N1

Date and time of meeting Monday 23 April 2012

8h00 Read manuscripts on-site

10h00 Welcome and overview of the meeting
Ambassador Paul van den IJssel

10h10 Introductions

10h20 Presentation of H5N1 studies
Dr. Ron Fouchier, Professor of Virology, Erasmus Medical
Centre

11h00 Coffee break

Presentation of the H5N1 studies - continued

11h10 Dr. Yoshihiro Kawaoka, Professor of Virology, University
of Wisconsin-Madison

11h35 Dr. Derek Smith, Professor of Infectious Disease
Informatics, University of Cambridge

12h00 Presentation of the summary of WHO technical
consultations
Dr. Keiji Fukuda, Assistant Director-General for Health
Security and Environment

12h30 Presentation on non-proliferation aspects H5N1 research

13h00 Working lunch

14h00 Discussion on various aspects of H5N1 research

15h30 Coffee break

15h45 Discussion on various aspects of H5N1 research

17h30 Closing remarks by chair
Ambassador Paul van den IJssel

http://www.rijksoverheid.nl/minister...onderzoek.html

Zie ook:Kamerbrief over internationale expertbijeenkomst vogelgrieponderzoek

[Gert van der Hoek]

Snel duidelijkheid over publicatie vogelgriep

maandag 23 april 2012

AMSTERDAM - De Nederlandse overheid laat snel weten of ze publicatie van een omstreden artikel over vogelgriep steunt of niet. Dat zei Marianne Donker, directeur Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid maandag.

Om het onderzoek te publiceren, hebben de auteurs van het Rotterdamse Erasmus Medisch Centrum een exportvergunning nodig.

Mens tot mens
Volgens Donker wordt snel duidelijk of die er komt of niet. Onderzoeksleider Ron Fouchier, die uitvond hoe het vogelgriepvirus H5N1 zo kan muteren dat het van mens tot mens kan overgaan, liet weten daar vertrouwen in te hebben en anders alsnog te publiceren.

Verkeerde bedoeling
Tegenstanders van publicatie vrezen dat mensen met verkeerde bedoeling een handleiding krijgen om zelf zo’n virus te maken. Volgens Fouchier kunnen onderzoekers echter bepalen welk vaccin zo’n virus bestrijdt en kan ingegrepen worden als een virus dreigt te muteren tot een variant die gevaarlijk is voor mensen. "Bovendien is ons virus niet enorm besmettelijk. Als je het in de Rotterdamse metro loslaat, sterft het snel uit.’’

de Stentor

[Gert van der Hoek]

Onenigheid over grieppublicatie


Toegevoegd: dinsdag 24 apr 2012, 01:35

Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink

Een internationale conferentie van griepexperts en veiligheidsdeskundigen is het niet eens geworden over de vraag of een Rotterdamse onderzoeksgroep een omstreden onderzoek naar het vogelgriepvirus mag publiceren.

De experts uit onder meer de Verenigde Staten, Vietnam, Indonesië en Nederland waren maandag in Den Haag bijeen op uitnodiging van de Nederlandse regering. Ze slaagden er niet in om tot een advies te komen, zei topambtenaar Donker van het ministerie van VWS na de conferentie in een debat. Ze benadrukte dat er geen sprake is van een publicatieverbod en dat er op korte termijn een besluit genomen wordt.

Exportvergunning
De Nederlandse regering houdt vast aan haar eis dat grieponderzoeker Ron Fouchier eerst een exportvergunning moet aanvragen voor hij zijn onderzoeksresultaten publiceert. EU-regelgeving bepaalt dat voor het uitvoeren van goederen en kennis die ten goede en ten kwade aangewend kunnen worden (dual use) een exportvergunning nodig is.

"We hebben daar gewoon internationale afspraken over. Het vogelgriepvirus staat op een lijst met virussen waarvoor dit geldt", aldus topambtenaar Donker. Maar liefst acht ministeries bemoeien zich met de kwestie. VWS, EL&I, Buitenlandse Zaken, Infrastructuur en Milieu, OCW, Veiligheid & Justitie, Sociale Zaken en Defensie, allemaal zijn ze op een of andere manier betrokken.

"We gaan uit van het principe van de wetenschappelijke vrijheid", zei Donker, "maar we kijken wel of de risico's van publicatie niet zwaarder wegen dan de benefits en de vrijheid van wetenschap."

Fundamenteel onderzoek
Ook onderzoeksleider Ron Fouchier van het Erasmus MC in Rotterdam houdt vast aan zijn opvatting. Fouchier vindt dat hij geen exportvergunning nodig heeft om zijn artikel te publiceren. "Dat hoeft nergens in Europa in dit soort gevallen", zegt Fouchier. Hij beroept zich op dezelfde Europese regelgeving als de regering en wijst erop dat die een expliciete uitzondering maakt voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.

Niet alle aanwezige wetenschappers waren het met Fouchier eens dat zijn onderzoek fundamentele wetenschap is. Sommigen vinden het toegepaste wetenschap, omdat Fouchier zijn onderzoek deed in opdracht van het Amerikaanse National Institute of Health én omdat het direct praktisch toepasbaar is voor de ontwikkeling van vaccins.

Vertegenwoordigers van de betrokken Nederlandse ministeries praten dinsdag weer met Amerikaanse veiligheidsexperts. Het is nog onduidelijk of dan beslissingen genomen worden.

De moeite waard om verder te lezen: NOS.nl


.

[Gert van der Hoek]

Fouchier krabbelt terug: vraagt toch exportvergunning aan

Het blad Nature meldt dat Ron Fouchier terug komt op zijn voornemen, om de omstreden vogelgriep studie hoe dan ook te publiceren.

Hij vraagt toch een exportvergunning aan. Hij wil zo verdere vertraging van de publicatie van de studie voorkomen. Hij voegt er aan toe dit niet als precedent te zien voor toekomstige manuscripten.

Mutant-flu researcher backs down on plan to publish without permission

Virologist will apply to Dutch government for export permit before submitting his paper to Science.

Declan Butler

24 April 2012

Ron Fouchier, a researcher at the Erasmus Medical Center in Rotterdam, the Netherlands, whose work on the H5N1 avian flu virus has been embroiled in controversy, told Nature this afternoon that he has now reluctantly agreed to apply for an export permit to submit his work to the journal Science.

Nature

[Gert van der Hoek]

Vergunningsaanvraag H5N1-studie

Toegevoegd: woensdag 25 apr 2012,

Viroloog Ron Fouchier heeft toch een exportvergunning aangevraagd voor het publiceren van zijn onderzoek naar het vogelgriepvirus. De onderzoeker van het Erasmus MC heeft daartoe besloten na overleg met de veertien mede-auteurs van het artikel.

Het publiceren van het onderzoek wordt al sinds november vertraagd vanwege het mogelijke gevaar van de proeven. De wetenschappers hebben in Rotterdam aangetoond dat het H5N1-virus kan muteren en daardoor ook van mens op mens overdraagbaar zou kunnen zijn.

Het ministerie van Volksgezondheid zegt dat voor het uitvoeren van goederen en kennis die gevaarlijk kunnen zijn voor de samenleving een exportvergunning nodig is en het vogelgriepvirus valt daar onder.

Protest
Het Erasmus MC laat weten dat de vergunning onder protest is aangevraagd. De onderzoekers hebben die alleen aangevraagd omdat ze hopen dat het artikel nu versneld gepubliceerd kan worden in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

NOS

[Gert van der Hoek]

Kamerbrief vergunning voor uitvoer manuscripten over vogelgrieponderzoek


vr 27 apr 2012

Onderzoek naar vogelgriep mag gepubliceerd

DEN HAAG - Het onderzoek naar vogelgriep van het Erasmus Medisch Centrum mag worden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Staatssecretaris Henk Bleker gaf een exportvergunning af die de publicatie mogelijk maakt. Dat meldde hij vrijdag aan de Tweede Kamer. Onderzoeksleider Ron Fouchier heeft verheugd gereageerd.

Bleker stelt de voor- en nadelen van het bekendmaken van de onderzoeksresultaten te hebben afgewogen. Hij heeft gekeken naar de vrijheid van wetenschap en publicatie, maar ook gezondheid en veiligheid meegenomen in zijn overweging. Gevreesd werd dat de informatie van de wetenschappers in handen zou kunnen vallen van terroristen, die daardoor zelf een virus zouden kunnen maken.

Onderzoeksleider Ron Fouchier ontdekte dat het vogelgriepvirus H5N1 zo kan muteren dat het van mens tot mens kan overgaan. Hij heeft altijd betoogd dat zijn gegevens geen groot risico vormen. Het virus is niet heel erg besmettelijk en de onderzoekers kunnen een vaccin maken. Bovendien is het goed om zoveel mogelijk te leren over deze virussen om natuurlijke mutaties beter te kunnen begrijpen. Fouchier zei vrijdagmiddag blij te zijn met de komende publicatie, die vermoedelijk over enige weken in Science staat.

„De Nederlandse overheid meende er een exportvergunning voor nodig te moeten hebben. Dat is volgens mij nog nooit nodig geweest en ook ik vind het overbodig. Maar we mogen publiceren. We gaan nu met de redactie van Science de tekst zo schrijven dat die voor een breed publiek begrijpelijk is, ook gezien alle commotie die er is geweest.”

de Telegraaf

[Gert van der Hoek]

Exportvergunning voor publicatie onderzoek vogelgriepvirus

Nieuwsbericht | 27-04-2012

Staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) heeft een exportvergunning afgegeven voor publicatie van het onderzoek van prof. dr. R.A.M. Fouchier naar het H5N1 vogelgriepvirus in het Amerikaanse weekblad Science.

Dinsdag 24 april 2012 ontving het ministerie van EL&I een verzoek om een exportvergunning van Erasmus MC, waar de heer Fouchier het onderzoek heeft uitgevoerd.

Dual-usegoederen
Het vogelgriepvirus H5N1 is een micro-organisme dat op de Europese lijst van dual-usegoederen staat waarvoor bij uitvoer naar het buitenland een vergunning nodig is. Deze lijst is opgenomen in bijlage 1 van de EU Dual Use Verordening (428/2009). De vergunningplicht geldt ook voor de overdracht van technologische informatie over deze dual-usegoederen.

De regelgeving verplicht de overheid om zorgvuldig om te gaan met verzoeken om exportvergunningen omdat het risico bestaat dat de goederen of de technologische informatie over deze goederen voor verkeerde doeleinden worden gebruikt

Afweging
Staatssecretaris Bleker heeft alle voordelen en risico’s van publicatie van het vogelgrieponderzoek afgewogen en daarbij vooral gekeken naar vrijheid van wetenschap en publicatie, gezondheid en veiligheid. Hij heeft bij zijn afweging ook gebruik gemaakt van inzichten van nationale en internationale experts op het gebied van veiligheid, gezondheid en wetenschap, het positieve advies van de Amerikaanse National Science Advisory Board on Biosecurity aan de Amerikaanse overheid over publicatie van het onderzoek, en het besluit van de Amerikaanse overheid om dit advies over te nemen.

Na overleg met collega bewindspersonen is staatssecretaris Bleker tot de conclusie gekomen dat hij, alle voordelen en risico’s afwegende, een exportvergunning kan verlenen voor publicatie van het onderzoek naar het H5N1 vogelgriepvirus.

rijksoverheid.nl

[Gert van der Hoek]

Link naar de publicatie in Nature



De omstreden vogelgriep studie van Kawaoka is gepubliceerd

Mutaties in Egypte

2 mei , 2012

Twee vogelgriepstudies waren omstreden: van Fouchier en van Kawaoka.

Kawaoka is de eerste die met de resultaten naar buiten komt. Laurie Garret - een vooraanstaande Amerikaanse journaliste - vat de studie samen en geeft commentaar.

Opvallend detail: Kawaoka signaleert dat in vogelgriep varianten die op dit moment in Egypte circuleren, aanwijzingen te vinden zijn voor mutaties die zich bewegen in de richting van een grotere besmettelijkheid voor mensen.

Deze ontwikkeling in Egypte is reden voor bezorgdheid, aldus Kawaoka.

De publicatie van de studie van Fouchier wordt binnenkort verwacht. Er was wat vertraging als gevolg van de bekende perikelen rondom de exportvergunning voor de studie.

The Kawaoka paper finally is published

Laurie Garret on the Kawaoka paper

may 2, 2012

- snip -

WHAT IMPORTANT QUESTIONS WERE ANSWERED?

In the end Kawaoka showed that a contagious form of bird flu could be generated in the lab, or through a reassortment process akin to that which occurs in nature. Offering comfort, he also showed that currently available experiment H5N1 vaccines could block that mutant virus.

But the Kawaoka experiment fails to answer the sorts of questions a politician or policymaker needs to know in order to decide what steps should be taken to prevent a global H5N1 human pandemic.

Firstly, Kawaoka acknowledges in his paper that the particular set of mutations he produced is probably not the only way nature could transform a bird flu into a human one. He lists other potential mutation sites, and other routes to viral evolution. Therefore, it would be dangerous for any policy flowing from this paper to assume it is now possible to narrow humanity’s surveillance or threat assessment to the mutant Kawaoka developed.

Kawaoka points out one especially worrying set of mutations now seen in strains of H5N1 found in the Middle East, especially in now-chaotic Egypt. These H5N1 strains show four mutations that affect sialic binding to mammalian cells and another part of the virus entirely, called PB2. Combined, the mutational drift seen in wild Middle Eastern strains prompt Kawaoka to say, “we cannot predict whether the four mutations in the H5 HA identified here would render a wholly avian H5N1 virus transmissible,” but the changes seen in the Middle Eastern viruses, “may be several steps closer to those capable of efficient transmission in humans and are of concern.”

Similarly, all but the HA bulb section of Kawaoka’s mutants came from the relatively benign HiN1 swine flu that spread worldwide in 2009. Most of humanity was exposed to that virus – including the individuals who got the H5N1 vaccine and donated cells that proved impervious to super mutant infection. Were the cells impervious because the mutated HA bulbs from bird flu triggered an immune response, or because the entire rest of the reassortant viruses were H1N1?

http://www.lauriegarrett.com/index.p...186/#&panel1-1

[Gert van der Hoek]

Hoe Kawaoka geholpen werd door de natuur met zijn onderzoek naar besmettelijke variant vogelgriep

Meer licht op potentiële pandemie

Als u het blog (Not Exactly Rocket Science) van Ed Yong nog niet heeft ontdekt: hij kan geweldig goed wetenschappelijke vindingen uitleggen.

De Kawaoka-paper, uitgelegd door Ed Young:

Mutant flu paper is finally published, reveals pandemic potential of wild viruses

For several months, people have worried about experiments that artificially produced more transmissible strains of flu. Yes, this research has genuine risks, but the point is that similar experiments are already going on all around us – in the tissues of wild birds, pigs, and other animals. They’re the ones to worry about, and they don’t require regulatory approval. The lab experiments could help us to understand how the natural ones are going to play out.

LINK

[Gert van der Hoek]

Rusland uit twijfels over veiligheid Nederlandse groenten

Rusland boos: geen uitnodiging voor bijeenkomst experts over vogelgriep onderzoek

14 mei, 2012

Onishchenko, de baas van de Russische VWA/RIVM heeft publiekelijk twijfels geuit over de veiligheid van Nederlandse groenten.

De EU heeft nog steeds de oorzaak niet gevonden van de EHEC-uitbraak. Een nieuwe uitbraak ligt op de loer. Hij dringt aan op meer en betere maatregelen.

Ook zinspeelde hij op een mogelijke boycot/importstop van Nederlandse groenten.

Opvallend is dat Onishchenko verwijst naar de vogelgriepstudie van Fouchier.

Het lijkt erop dat hij zich gepasseerd voelt: Russiche experts waren niet aanwezig (niet uitgenodigd) op de recente expertbijeenkomst die de studies van Kawaoka en Fouchier bespraken.

Het is een gevoelig diplomatiek punt in Rusland: men wil mee doen en voor vol aangezien worden door de EU en de VS.

Dreigen met maatregelen is niet ongebruikelijk in de Russische diplomatie.

Russia doubts Dutch vegetables safety

May 14, 2012

PanARMENIAN.Net - Russia’s food safety chief Gennady Onishchenko raised doubts on Monday, May 14, over the safety of vegetables imported from the Netherlands, which he said had been experimenting with mutations of the avian flu virus, RIA Novosti reported.

“The Netherlands is engaged in an activity banned by international conventions. It alters properties, in particular, the properties of bird flu viruses, increasing their virulence compared with natural strains,” he said.
“Being aware of this process, we believe we must understand why this is being done and how much this threatens Russia’s national security, Onishchenko said.

Onishchenko has repeatedly claimed the European Union has failed to identify the causes of a highly pathogenic E.coli intestinal virus that claimed several lives in Europe last summer and prompted Russia to restrict vegetable imports from the EU.

PanArmenian

He also said that the Netherlands has refused to invite a Russian specialist at the presentation of the report devoted to research on the strain of bird flu. It should be noted that the Netherlands is one of the main foreign suppliers of vegetable production on the Russian market.

Gudok

[Gert van der Hoek]

Vogelgriep H5N1 studie van Fouchier binnenkort gepubliceerd

Het blad de New Scientist meldt dat deze week de omstreden studie van de Nederlandse onderzoeker Fouchier eindelijk gepubliceerd zal worden.

Tegelijkertijd geven Fouchier en collega Osterhaus aan, dat er nog veel onzeker is over het hoe en wat van toekomstig H5N1 onderzoek.

Internationale afspraken zouden duidelijkheid kunnen geven.

Flu researchers don't know when they can restart work

19 June 2012 by Debora MacKenzie


For similar stories, visit the Epidemics and Pandemics and Bird Flu Topic Guides
After six months of dispute, research in the Netherlands that made a deadly H5N1 flu airborne will be published this week. The scientists behind it now want to get on with their work – but they can't.

read more: New Scientist

[Gert van der Hoek]

Airborne Transmission of Influenza A/H5N1 Virus Between Ferrets

Sander Herfst1, Eefje J. A. Schrauwen1, Martin Linster1, Salin Chutinimitkul1, Emmie de Wit1,*, Vincent J. Munster1,*, Erin M. Sorrell1, Theo M. Bestebroer1, David F. Burke2, Derek J. Smith1,2,3, Guus F. Rimmelzwaan1, Albert D. M. E. Osterhaus1, Ron A. M. Fouchier1,†

Science 22 June 2012

ABSTRACT

Highly pathogenic avian influenza A/H5N1 virus can cause morbidity and mortality in humans but thus far has not acquired the ability to be transmitted by aerosol or respiratory droplet (“airborne transmission”) between humans.

To address the concern that the virus could acquire this ability under natural conditions, we genetically modified A/H5N1 virus by site-directed mutagenesis and subsequent serial passage in ferrets.

The genetically modified A/H5N1 virus acquired mutations during passage in ferrets, ultimately becoming airborne transmissible in ferrets. None of the recipient ferrets died after airborne infection with the mutant A/H5N1 viruses. Four amino acid substitutions in the host receptor-binding protein hemagglutinin, and one in the polymerase complex protein basic polymerase 2, were consistently present in airborne-transmitted viruses.

The transmissible viruses were sensitive to the antiviral drug oseltamivir and reacted well with antisera raised against H5 influenza vaccine strains. Thus, avian A/H5N1 influenza viruses can acquire the capacity for airborne transmission between mammals without recombination in an intermediate host and therefore constitute a risk for human pandemic influenza.

Sciencemag

Onderzoek vogelgriep gepubliceerd

Het omstreden onderzoek naar de overdraagbaarheid van het vogelgriepvirus is gepubliceerd. Dat meldt het Erasmus MC donderdagavond. Het onderzoek staat in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Om het onderzoek was de afgelopen tijd veel te doen. In het onderzoek tonen de onderzoekers van het Erasmus MC in opdracht van een Amerikaans instituut aan dat het vogelgriepvirus maar tussen de vijf en tien mutaties hoeft te ondergaan, voordat het zich via de luchtwegen kan verspreiden onder zoogdieren. Daarmee is een risico op een vogelgrieppandemie niet uit te sluiten.

De onderzoekers wilden hun bevindingen al maanden geleden publiceren in Science, maar daar stak het Amerikaanse National Science Advisory Board on Biosecurity (NSABB) aanvankelijk een stokje voor. De gegevens zouden kunnen worden misbruikt door kwaadwillenden als bioterroristen. De publicatie werd opgeschort.

De onderzoekers maakten daarop volgens het Erasmus MC hard dat het veilig is het onderzoek te publiceren en dat het onderzoek is uitgevoerd onder veilige omstandigheden. Zo toonden ze aan dat het virus niet dodelijk is als het via de lucht wordt overgedragen. Het NSABB trok uiteindelijk het negatieve advies in.

Voor de publicatie was echter ook een exportvergunning nodig, omdat het vogelgriepvirus een micro-organisme is dat op een Europese lijst staat waarvoor bij uitvoer naar het buitenland een vergunning nodig is. Hoofdonderzoeker Ron Fouchier vroeg die vergunning in april aan. Een paar dagen later gaf staatssecretaris van Economische Zaken Henk Bleker (CDA) de vergunning af.

Volgens het Erasmus MC vonden de onderzoekers veranderingen in het virus die tot nu toe onbekend waren, waardoor een beter beeld is ontstaan van hoe virussen overdraagbaar worden via de lucht. “Nu deze veranderingen bekend zijn, kunnen onderzoekers wereldwijd controleren of het virus deze veranderingen inderdaad ondergaat en een bedreiging wordt voor mensen en of dieren”, aldus het Rotterdamse Erasmus MC.

Fouchier benadrukt dat het artikel niet is gecensureerd. Volgens Fouchier hebben de onderzoekers het artikel juist aangevuld met meer informatie, ‘omdat dit manuscript waarschijnlijk door een breder publiek gelezen wordt dan normaal is voor dit soort publicaties’.

Het onderzoek naar het vogelgriepvirus ligt sinds januari stil. De onderzoekers besloten een pauze in te lassen om ruimte te geven aan het ‘maatschappelijke debat’ dat was ontstaan, aldus het Erasmus MC. Als het ‘algemene publiek’ genoeg informatie heeft gekregen en de autoriteiten ervan zijn overtuigd dat het onderzoek veilig kan worden voortgezet, worden de experimenten hervat. Met de publicatie van het artikel is volgens Fouchier de gelegenheid ontstaan te kijken of en wanneer het onderzoek weer wordt opgepakt.

geplaatst: 21-06-2012

Nederlands Dagblad

Mutant-Bird-Flu Study Fuels Fears of Airborne H5N1

By Brandon Keim

Author June 21, 2012 |



Ferrets used to test the transmissibility of mutant H5N1 strains. Photo: Herfst et al./Science

After months of anticipation, the second of two controversial experiments to increase the virulence of H5N1 avian influenza has been published.

Many scientific questions are raised by the findings, and the same safety concerns remain that provoked massive public outcry and a temporary halt to the research. But if there were any doubts about H5N1′s ability to become airborne, they’re gone.

In the experiment, researchers made H5N1 strains that passed through the air between ferrets, which are often used as a model for human flu infection. Catching the highly lethal virus typically requires close contact with an infected bird or person.

The resulting virus didn’t kill the animals, and it’s uncertain if a ferret-infecting strain could also infect people. But the fact that just five genetic mutations were needed to produce the airborne strain is troubling.

Science

Vogelgrieponderzoek eindelijk gepubliceerd

Onderzoekers van het Erasmus MC hebben hun bevindingen naar de overdraagbaarheid van het H5N1-vogelgriepvirus uiteindelijk toch gepubliceerd in Science.



Vertraging
De wetenschappelijke publicatie heeft maanden vertraging opgelopen. Verschillende instanties vreesden dat het onderzoek niet alleen ten goede, maar ook ten kwade kon worden gebruikt, bijvoorbeeld door bioterroristen.

Geen censuur
Het artikel is niet gecensureerd, benadrukt viroloog en onderzoeksleider prof. Ron Fouchier van het Erasmus MC: “Alle methoden en de resultaten zijn hetzelfde als in het originele manuscript en er zijn geen gegevens verwijderd.”

Zoogdieren
In het onderzoek tonen de onderzoekers aan dat het H5N1-virus maar een paar veranderingen hoeft te ondergaan voordat het zich via de luchtwegen kan verspreiden onder zoogdieren. Daarmee is een risico op een H5N1-pandemie niet uit te sluiten.

Bedreiging
Nu deze potentiële veranderingen bekend zijn, kunnen onderzoekers wereldwijd controleren of het virus deze veranderingen daadwerkelijk ondergaat en een bedreiging vormt voor mensen en/of dieren. Ook kunnen er tijdig geneesmiddelen en vaccins worden getest.

Erasmus MC


Lees hier het volledige persbericht.

Lees ook de veelgestelde vragen over de publicatie.

Bekijk hier de video met ondertiteling (klik op 'cc').

[Gert van der Hoek]

Robert Roos van CIDRAP overtreft zich zelf met een uitvoerig verhaal, waarin alle belangrijke aspecten aan bod komen.

Fouchier study reveals changes enabling airborne spread of H5N1

Robert Roos News Editor

Jun 21, 2012 (CIDRAP News) – A study showing that it takes as few as five mutations to turn the H5N1 avian influenza virus into an airborne spreader in mammals—and that launched a historic debate on scientific accountability and transparency—was released today in Science, spilling the full experimental details that many experts had sought to suppress out of concern that publishing them could lead to the unleashing of a dangerous virus.

CIDRAP